Zorgondernemer Loek Winter: ‘Meer en betere zorg voor hetzelfde geld’

De regelgeving in de zorg is nu bovenmaats. Volgens ondernemer Loek Winter moet dat anders, want alleen dan wordt het mogelijk om voor hetzelfde geld meer en betere zorg te leveren. De zorg zal veel consumentgerichter worden en met dat gegeven zullen ook de mensen in zijn IJsselmeerziekenhuizen rekening moeten leren houden. Voor wie dat niet wil, is het ‘control alt delete’.

Loek, als je nu naar de zorgsector kijkt, en je kijkt naar de afgelopen twintig jaar, wat is er dan met name anders geworden, wat jou betreft?
Als ik naar de afgelopen twintig jaar kijk, zie ik dat het van een planeconomie is veranderd in een markteconomie. De laatste jaren zie je ook dat ziekenhuizen behoorlijk ondernemend worden, de mondigheid van de patiënt is groter geworden, de vrije keuze van de patiënt is verbeterd en er is een technologische verbetering.

Dus de ziekenhuizen worden professioneler qua bedrijfsvoeringen en de patiënten worden mondiger.
Ja klopt, het wordt zakelijker en meer consumentgericht.

Als je nu kijkt naar die veranderingen, welke vind je dan goed en minder goed?
Er zijn louter goede veranderingen.

Alleen maar goede veranderingen?
Nou, er is wel één ding. Die planeconomie is dus markteconomie geworden. Binnen die markteconomie is sprake van collectieve functies. En het is zinloos om daarop te concurreren. Als je eens kijkt naar Emmeloord, daar is een bestaand ziekenhuis, dat kan krap draaien met 50.000 inwoners.Als er nu een tweede aanbieder komt, dan gaat het niet goed. Dan is er dus sprake van niet-rationele concurrentie, dat is jammer, zinloos eigenlijk.

Dus er zijn toch zaken die je minder mooi vindt?
Ja, ik vind de geleide markteconomie een goede zaak, maar de irrationele uitingen daarvan vind ik vervelend.

Sommige bestuurders zeggen: ‘Ik heb te maken met marktwerking, maar tegelijkertijd is er zoveel regelgeving. Dat zijn tegenstrijdige bewegingen’.
Dat is een kletsverhaal, dat zijn mensen die niet kunnen ondernemen. Dat heeft niets te maken met regelgeving. Als je levensverzekeringen verkoopt, heb je ook te maken met een moreel ethisch kader. Als je concurreert in de autoindustrie, heb je ook met regels te maken. Als ik je zo’n beetje volg de laatste tijd, kom je erg gedreven over, heb je een missie? Ik vind dat er meer en betere zorg moet komen voor hetzelfde geld.

Er is nu veel inefficiëntie?
Ja, dat komt door drie kolommen: de overheid, de zorgverzekeraars en verzekerden zelf. Professionals hebben de neiging om alles heel rigide vast te leggen. En dat in het kader waarin kwaliteitscriteria moeten gelden...Dat is me iets teveel doorgeschoten. Zeg maar, in de periode 1995 tot 2005, ontstonden zelfstandige behandelcentra, dat waren cowboy initiatieven... Maar de regelgeving is nu bovenmaats.

Dus die bestuurders die daarover klagen,hebben toch voor een deel gelijk?
Ja, die hebben deels wel gelijk.

Nog even over je gedrevenheid om alles efficiënter te krijgen, waar komt die vandaan?
Geen idee (moet lachen). Het zit er gewoon in, ik kan het ook niet uitzetten, ik wil het ook niet uitzetten. Ik heb er ook geen last van.

Het is niet vervelend?
Nee hoor. Ik hoor dat natuurlijk regelmatig, maar het zit me niet in de weg. This is me, ik kan het niet uitzetten en dat wil ik ook niet.

Hoe denk je dat de zorgsector de komende twintig jaar gaat veranderen?
Ik denk dat het heel erg consumentgericht zal worden.Er komt een duidelijkere afbakening tussen het collectieve en het marktdomein. Ik denk dat er meer centralisatie op functies komt. Je praat dan over focus factory.

Je hebt het dan bijvoorbeeld over een uitbreiding van heupstraten?
Nee, veel uitgebreider, een orthopedische kliniek, oogheelkundige kliniek, een rugkliniek.

Zoals de St Maartenskliniek waar Peter Hoppener nu bestuurder is?
Ja precies. Ik had hem net nog aan de telefoon, goeie vent.

Er is veel te doen geweest over het ziekenhuis in Lelystad. Hoe kijk je daar tot nu toe op terug?
We zijn daar vanaf september vorig jaar fulltime mee bezig. Er zit een hoop geld in en ik heb er nog geen euro uitgehaald... ik denk dat dat tien jaar gaat duren.

Vind je dat vervelend?
Nee hoor, ik vind dat wel leuk.

Je bent iemand die echt met z’n poten in de klei heeft gestaan...
Nog steeds.

Maar je hebt toch geen patiënten meer?
Nee, maar dat kan ik vanaf morgen zo weer doen... Ik weet wel wat er leeft, zeg maar.

Vind je dat belangrijk, moeten bestuurders in dit soort functies een achtergrond in deze sector hebben?
Ja, dat vind ik wel. Het maakt het een stuk makkelijker als je weet hoe het veld in elkaar zit. Je moet niet bang zijn om de professionals te kaderen. Wil je echt een helder debataangaan...Ik kan thuis geen kritiek hebben op het eten, want ik kan zelf niet koken. Ik kan wel kritiek hebben op andere dingen, omdat ik weet hoe het werkt. Dus je kunt dieper gaan, verder komen en het beter doen als je inhoudelijk bent. Waarom is Bill Gates succesvol? Hij heeft inhoudelijke kennis, maal marketing kennis.

Vind jij dat er in Nederland, binnen onze sector, teveel sprake is van een old boys network?
Old boys network... vind ik dat? Nou nee, wat ik dus zie is het starten van een evolutie, via de regenten naar bestuurders, die ambtelijk formalistisch besturen, naar ondernemers. Daar zijn er te weinig van en daar hebben we er veel meer van nodig.

Als je nu naar de hele vastgoeddiscussie binnen onze sector kijkt, hoe zie je dat?
Zorg en vastgoed zitten heel dicht bij elkaar. Het is erg specifiek vastgoed. Als je bijvoorbeeld vier operatiekamers wilt bouwen, dat is zo specifiek... Dat kun je beter kopen. Want als je het huurt, en je hebt een hele zorginfrastructuur opgebouwd, en je huurbaas wil dat je daar weg gaat, dan kun je je hele winkel vergeten. Maar de kliniek zelf, dat is gewoon kantoor. Philadelphia bijvoorbeeld is gewoon een kantoor.

Maar kopen en bezitten kan toch goed zijn voor je solvabiliteit?
Jawel, ik heb er ook geen oordeel over. In die niet-specifieke gevallen kun je dus louter rationeel handelen vind ik. Maar als het specifiek vastgoed is, operatiekamers, diagnostiek, dan moet je het gewoon hebben. De verkeerstoren op Schiphol kan je ook niet huren, die moet je gewoon hebben.

Ik zag laatst bij Paul & Witteman een zorgbestuurder die totaal geen contact met de klant leek te hebben. Hoe belangrijk is dat contact?
Dat is cruciaal. Ik ken een groot ziekenhuis, dan kom je als bestuurder samen met het volk door de hoofdingang, dan krijg je een stillere gang, nog een stillere gang, dan krijg je een lift, nog een lift, het tapijt wordt steeds meer hoogpolig... en dan ben je bij de Raad van Bestuur. Dan vraag ik aan zo’n bestuurder: ‘Hoe kom je hier nou binnen?’ Blijkt dat de bestuurder via de achteringang naar binnen komt. Volledig disconnected. Alle grote bedrijven hebben het risico om disconnected te raken, dat woord zou ik graag genoemd zien. Heel rijke mensen raken ook disconnected, alles wat te groot is...

Hoe voorkom je dat zelf?
We hebben in Lelystad afscheid genomen van de helft van de mensen die bedrijfsvoering deden, en al de overige mensen zitten nu hier. Ik loop hier een rondje en dan weet ik de arbeidscontracten, de communicatie... De Raad van Bestuur heeft niet eens een kamer. Er is geen enkele Raad van Bestuur in Nederland die niet een eigen kamer heeft. Only one. Dat geeft mij ook de ruimte om tegen artsen te zeggen: ‘Jullie moeten met z’n drieën op een kamer zitten. Je hebt geen eigen werkkamer en je hebt geen eigen slaapverblijf’.

Worden ze dan erg boos of valt dat mee?
Dat kan me niet schelen.

Prima, maar dat was de vraag niet, ik vroeg of ze boos werden.
O, je wilt niet weten wat er gebeurde toen we met deze bedrijfvoering begonnen. Klappende deuren, de emoties liepen hoog op, Als je het territorium opheft kom je te dicht bij mensen.

Vind je dat VWS voldoende feeling heeft met de sector?
Dat vind ik wel. Ik vind de top van VWS zeer goed. Ik ben erg onder de indruk van hun sectorkennis en sectorinformatie. En ook van de kwaliteit en de daadkracht.

Hoe vind je de toezichthoudende organen binnen onze sector?
Ingewikkeld, grootschalig, ambtelijk, tijdrovend.

En dus niet goed?
Ach ja, te procedureel, niet outputgericht. Wat mij opvalt, de zorg is procesgericht en niet resultaatgericht. Dat zal de komende jaren veranderen.

Binnen Nederland woedt een hele discussie over de AOW-leeftijd, hoe lang ben je zelf nog van plan om door te gaan?
Totdat ik omval (lachend), ik hoop nog heel lang.

Hoeveel uur per week werk je eigenlijk?
Nou... dat vroeg mij vrouw ook. Tussen de zeventig en tachtig.

Vind je het veel?
Ja. Het kost me geen enkele moeite.

Omdat je het leuk vindt?
Ja klopt. Niet altijd trouwens.

Op welke momenten vind je het minder leuk?
Wanneer mensen teveel op hun eigen belang zitten, daar kan ik heel slecht tegen.

En hoe reageer je dan?
Control Alt Delete, wegwezen. Daar heb ik helemaal niets mee.

Dat klink heel rationeel.
Ja, dan word ik heel kordaat. Als het eigen belang het collectief in de weg zit, ben je fout bezig.

En wanneer geniet je er van?
Als iets loopt. Kijk hier in het ziekenhuis (Lelystad – red.) loopt het wel, maar we maken geen winst. Als dat ook nog gaat gebeuren word ik blij. Tot die tijd ben ik daar obsessief mee bezig om dat voor elkaar te krijgen. Via links, via rechts, via boven, via onder, via achter, via voor, ik pieker me suf hoe dat moet...

Heb je veel mensen die je adviseren?
Nou, het meeste advies krijg ik va mijn partners van de MC Groep, Willem de Boer en Dirk Brouwer. Daarnaast is er een aantal ondernemers waarmee ik in partnership regelmatig contact heb. Dat soort mensen, daar leer ik veel van. Ondernemers uit andere sectoren.

Ik hoorde laatst iemand zeggen, je bent pas ondernemer als je er met je eigen geld inzit en dat ook weer kwijt kunt raken.
Dat klopt, daar zijn er in Nederland binnen de zorgsector niet veel van, een stuk of vijf. Daar zijn we er dus een van.

ZNetwerk nr. 3 2009 jaargang 1